Bir Bağbozumu Yazısı

Ekim ayının serinliği yavaş yavaş Akro'ya inerken, Lice'nin sarıya dönmüş tepelerinde bir telaş başlar. Bağlar, yaz boyunca güneşin harıyla olgunlaşan üzümlerini artık insan eline teslim etmeye hazırdır. Toprak, yazın sıcak nefesini hâlâ içinde taşır; sabahın ilk saatlerinde ince bir sis bağların arasına süzülür. Bahçelerden armut ve nar kokusu, evlerden ise bulgur ile olgunlaşmaya yatırılan domates kokusu gelir. Toprak yağmurun nemi ile yumuşamış, sessizce tohumdan fışkıran sersem yabani otlar yalancı bahara kanmıştır. İşte o vakit, bağbozumu başlar.

Erkekler omuzlarında koca kazanlar, arkalarında neşe dolu çocuklarla bağın yolunu tutarlar. Kadınlar kapkacak ve öteberi ile sabahın erkeninde renkli yazmalarıyla bağlara girer. Omuzlarda sepetlerle toplnan üzüm, mahser denilen noktaya getirilir. Çocuklar ellerinde küçük salkımlarla asmalar arasında dolanır. Herkesin yüzünde hem bir sevinç hem de bir yorgunluk vardır. Çünkü bu mevsim, sadece ürün toplamanın değil; emeğin, dayanışmanın, geçmişten bugüne süregelen geleneğin mevsimidir.

Üzümün şırası erkekler tarafından çıkarılır ve büyük kazanlarda kaynatılmaya bırakılır. Bu işler uzun sürer. Bu arada yazın yetişmiş en olgun horozu kesilir, kıvamını çoktan bulmuş kor ateş üzerinde pişirilir ve afiyetle yenir. Çocuklar gece yıldızlar altında, asma yaprakları arasında, kazanların altındaki kor ve alaza bakarak hayalleriyle birlikte uykuya dalar. Büyükler mistik muhabbetlerle şıradan pekmezin olmasını bekler.

Güneydoğu’nun bağlarında yetişen üzüm çeşitleri, toprağın rengine, güneşin açısına göre değişir. Her biri yüzyıllardır aynı ellerde olgunlaşır, aynı güneşin altında pişer. O bağlar, Mezopotamya’nın binlerce yıllık tarım hafızasının canlı bir parçasıdır.

Bağbozumu sadece bir tarımsal faaliyet değil, bir ritüeldir aslında. Toplanan üzümler, kimi evlerde pekmeze, kimi mahzenlerde şaraba, kimi köylerde ise cevizli sucuk ve pestile dönüşür. Büyük kazanlarda kaynayan pekmezin kokusu, bağların üzerinde tatlı bir duman gibi dolaşır. Çocuklar, ceviz kırmaktan kararan parmaklarıyla o sıcacık pekmezden yapılan bulamaçtan tat çalarken, yaşlılar gölgede oturur, eskilerden kılamlar mırıldanır.

Kasım ayına yaklaşıldığında, son salkımlar da toplanır. Bağlar yavaş yavaş sessizleşir. Palamutlar meşelerin diplerine düşer. Yapraklar altın sarısına döner, rüzgârla savrulur. O sessizlikte, geriye yalnızca toprağın derinlerinden gelen bir minnettarlık kokusu kalır. İnsanın emeğine, güneşin sıcağına, rüzgârın sabrına.

Ve o anda, Lice'nin kadim toprağı bir kez daha dile gelir gibi olur:

“Ben her yıl ölür, her bahar yeniden doğarım. Ama her bağbozumunda, sizin ellerinizde yeniden anlam bulurum.”

Bağbozumu biter, şehre gidenler yılın hasılatını thames ya da leyland kamyonlara yükleyip araçlardan yayılan yanık yağ kokusunu dumana katarak yola düşerler. Köylerde uzun kış akşamları onların gitmesiyle başlarken, iplere asılan altın renginde üzüm salkımlarından bir tutam alınır afiyetle yenir. Sofralara konan o ilk üzüm pekmezi, yazın ve emeğin kokusunu getirir. Her kaşıkta, güneşin sıcaklığı, toprağın sabrı, insanın alın teri hissedilir.

Çocuklar, kış geceleri uzadıkça, ateşin çıtırtısında büyümenin hayalini kurarlardı.

Bir gün kendi bağlarını, kendi mevsimlerini bulacaklarını sanırlardı.

Yıllar geçti.

Şimdi, kaderine terk edilmiş, otlarca yutulmuş bir bağın sessizliğinde bir çocuk dolaşıyordu yeniden.

Fakat bu kez o çocuk, bir yetişkinin içindeydi.

Rüzgâr kurumuş otlara, otlar zamanın asma saçlarına vurup duruyordu.

As the coolness of October gradually descends upon Akro, a flurry of activity begins on the yellowed hills of Lice. The vineyards are ready to hand over the grapes, ripened by the sun's heat throughout the summer, to human hands. The earth still carries the warm breath of summer; in the early morning, a fine mist drifts through the vineyards. The scent of pears and pomegranates wafts from the gardens, and the aroma of bulgur and tomatoes ripening with bulgur wafts from the houses. The soil has softened with the moisture of the rain, and the dim-witted weeds, silently sprouting from seed, have been deceived by the false spring. And then the harvest begins.

Men head for the vineyards with large cauldrons on their shoulders and cheerful children behind them. Women, carrying pots and pans, enter the vineyards early in the morning, wearing colorful headscarves. Grapes, harvested in baskets on their shoulders, are brought to the spot called the mahser. Children wander among the vines with small bunches in their hands. Everyone's face is filled with both joy and weariness. For this season is not only about harvesting; It's a season of labor, solidarity, and traditions passed down from the past to the present.

The grape must is extracted by men and left to boil in large cauldrons. This process takes a long time. Meanwhile, the ripest rooster of the summer is slaughtered, cooked over a ember that has already reached its maturity, and enjoyed with gusto. Children fall asleep at night under the stars, amidst the vine leaves, gazing at the embers and flames beneath the cauldrons, their dreams lingering. Adults, in mystical conversations, wait for the must to turn into molasses.

The grape varieties grown in the vineyards of the Southeast vary according to the color of the soil and the angle of the sun. Each has ripened in the same hands for centuries, cooking under the same sun. Those vineyards are a vibrant part of Mesopotamia's millennia-old agricultural heritage.

The grape harvest is not just an agricultural activity; it's a ritual. The harvested grapes are turned into molasses in some homes, wine in others, and walnut sausage and pestil in some villages. The scent of molasses boiling in large cauldrons wafts over the vineyards like sweet smoke. Children, with fingers blackened from cracking walnuts, savor the warm molasses soup, while the elderly sit in the shade, humming songs from the past.

As November approaches, the last bunches of grapes are harvested. The vineyards gradually fall silent. Acorns fall to the base of the oak trees. The leaves turn golden yellow and are blown away by the wind. In that silence, only a scent of gratitude emanating from the depths of the earth remains. For the labor of man, the warmth of the sun, the patience of the wind.

And at that moment, the ancient soil of Lice seems to speak once more:

“I die every year, I am reborn every spring. But with every harvest, I find new meaning in your hands.”

 The grape harvest ended, and those heading to the city loaded the year's harvest onto Thames or Leyland trucks and set off, carrying the smell of burning oil wafting from the vehicles into the smoke. As the long winter evenings began in the villages with their departure, a pinch of the golden grape clusters hung on the ropes was taken and enjoyed with pleasure. The first grape molasses placed on the table brought the scent of summer and labor. In every spoonful, one could feel the warmth of the sun, the patience of the earth, and the sweat of one's brow.

As the winter nights lengthened, children dreamed of growing in the crackling of the fire.

They believed they would one day find their own vineyard, their own season.

Years passed.

Now, in the silence of a vineyard, abandoned to its fate, swallowed by the weeds, a child wandered again.

But this time, that child was inside an adult.

The wind whipped the dry grass, the grasses against the vines of time.